Bolivya'daki huzursuzluk dünya standartlarında lityum varlıklarını tehlikeye atıyor

Bolivya Devlet Başkanı Rodrigo Paz, Cuma günü ülke çapındaki protestoların 36'ncı gününe girmesiyle birlikte askeri yetkileri genişletecek bir yasa çıkardı ve bu da ülkenin geniş lityum kaynaklarının gelişimine belirsizlik kattı.

3 Haziran'da Kongre'ye sunulan olağanüstü hal yasa tasarısı, toplumsal huzursuzluk sırasında polis güçlerinin yanı sıra askeri müdahale için de yasal bir çerçeve oluşturacak. Teklif, hükümetin geçen hafta çıkardığı ve 21 kişinin öldüğü ve 180 kişinin yaralandığı Sacaba ve Senkata cinayetlerinin ardından 2019'da uygulanan sivil gösteriler sırasında askeri konuşlandırmalara ilişkin kısıtlamaları kaldıran 1732 sayılı Kanun'un ardından geldi.

Bolivya, devasa Salar de Uyuni yatağı da dahil olmak üzere dünyanın en büyük lityum kaynaklarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. Siyasi istikrarsızlık, mevzuattaki belirsizlik ve sürekli tekrarlanan sosyal huzursuzluk, küresel elektrikli araç, enerji depolama ve kritik maden tedarik zincirleri için stratejik açıdan önemli görülen projelerin geliştirilmesine yönelik çabaları defalarca yavaşlattı.

Yeni Savunma Bakanı Ernesto Justiniano'nun La Paz'daki yemin töreni sırasında Paz, "Tedbir gıda, yakıt ve tıbbi malzemelerin taşınmasını garanti altına almayı amaçlıyor" dedi.

Yasa, köylü örgütleri, işçi sendikaları ve toplumsal hareketlerin Paz'ın istifasını ve neoliberal ekonomi politikaları olarak tanımladıkları politikalara son verilmesini talep ettiği bir dönemde geldi. Protestocular sekiz bölgede 90'dan fazla yolu kapatarak ulaşım ağlarını sekteye uğrattı ve ülkedeki siyasi krizi derinleştirdi.

Artan gerilim

Hükümet yetkilileri, tasarının La Paz ve El Alto şehirlerinde temel mallara erişimi yeniden sağlamayı amaçladığını söylüyor. Ancak sosyal örgütler, tedbirin, güvenlik güçlerinin barikatları zorla kaldırması ve gösterileri bastırması için yasal koruma sağlayacağı konusunda uyarıyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth Perşembe günü hükümet karşıtı protestoları Başkan Paz'a karşı bir darbe girişimi olarak nitelendirdi ve Washington'un hükümeti görevden alma çabalarına karşı çıkacağını söyledi.

Hegseth sosyal medyada şunları yazdı: "ABD izliyor. Bolivya, bölgedeki narko-terörist hakimiyeti şeklindeki eski statükonun tuzağına düşmesine izin vermemeli."

Yorumlar, Trump yönetiminin Latin Amerika güvenliği ve siyasetine yönelik aktif yaklaşımının son işaretiydi. Başkan Donald Trump, 2025'te göreve döndüğünden beri Batı Yarımküre'yi stratejik bir öncelik olarak tanımlarken, yönetimi bölgedeki birçok suç ağını terör örgütü olarak tanımladı.

Protesto liderleri hükümetin tutumunu reddetti ve talepleri karşılanana kadar ablukayı sürdüreceklerine söz verdi. Bolivya İşçi Sendikası ve müttefik toplumsal örgütler, özelleştirme politikalarının ve ekonomik reformların işçi sınıfı topluluklarını başarısızlığa uğrattığını öne sürerek ülke çapındaki gösterileri koordine etmeye devam ediyor.

Eski başkan Evo Morales, askeri atamaların ve mevzuat değişikliklerinin ABD'nin Bolivya'nın içişleri üzerindeki etkisini yansıttığını iddia ederek hükümetin eylemlerini kınadı. Morales, Justiniano'nun atanmasından kısa bir süre önce Washington'a gittiğini iddia etti ve yabancı çıkarların ülkenin kalkınmasından ziyade Bolivya'nın maden zenginliğine odaklandığını savundu.

Morales, "Bugün bunun halkın imparatorluğa, anavatanın tahakküme karşı mücadelesi olduğunu teyit ediyoruz" dedi.

Maden kazıkları

Lityum, nadir toprak elementleri ve diğer stratejik kaynaklara olan talep, ABD, Çin ve Avrupa'da endüstriyel, enerji ve ulusal güvenlik politikalarının merkezi bir bileşeni haline geldi. Bolivya'nın kaynak tabanı, gelişmenin komşu üreticiler Arjantin ve Şili'nin gerisinde kalmasına rağmen, ülkeyi kritik madenler için giderek artan küresel rekabetin merkezine yerleştirdi.

Analistler uzun süredir Bolivya'yı kritik maden tedarikini güvence altına alma yarışında stratejik bir ödül olarak görüyorlar. Geniş kaynak potansiyeline rağmen yatırımcılar, siyasi anlaşmazlıklar, değişen düzenlemeler ve hükümetler, topluluklar ve lityum projelerine erişim isteyen yabancı şirketler arasındaki gerilimler karşısında temkinli davrandı.

Gelişen durum, kaynak milliyetçiliği, toplumsal huzursuzluk ve kritik madenler için küresel mücadele arasındaki artan örtüşmeyi vurguluyor.

Milletvekilleri istisna durumu yasasını tartışmaya hazırlanırken, hükümet uzun süreli yol kapatmaların ekonomik istikrarı ve temel malzemelerin dağıtımını tehdit ettiğini savunuyor. Protesto liderleri, talepleri karşılanana kadar sokaklarda kalacaklarını iddia ediyor ve bu da yasanın onaylanması halinde daha fazla çatışma olasılığını artırıyor.

Madencilik şirketleri, pil üreticileri ve kritik minerallerin güvenli tedarikini arayan hükümetler için sonuç, yalnızca Bolivya'nın siyasi geleceğini değil, aynı zamanda dünyanın en önemli kullanılmamış lityum bölgelerinden birinin kalkınma hızını da etkileyebilir.

Kaynak: https://www.mining.com/bolivia-unrest-puts-world-class-lithium-assets-at-risk/